DoktorJarek


reumatolog

Osteoporoza

W Europie około 30% kobiet po menopauzie ma osteoporozę i co najmniej 40% z nich będzie miało w swoim życiu jedno lub więcej złamań kości. Również 15-30% mężczyzn dozna złamania kości z tego samego powodu.

Złamania osteoporotyczne są jedną z najczęstszych przyczyn zgonów w krajach wysoko rozwiniętych. Powodują bowiem wiele powikłań, takich jak przewlekły ból, zaniki mięśni i unieruchomienie, co z kolei nasila osteoporozę. W rezultacie dochodzi do kolejnych złamań i towarzyszących im komplikacji, jak powstawanie odleżyn, zatorowości płucnej oraz zwiększonej zapadalności na zakażenia.

Po złamaniu szyjki kości udowej:

  • Śmiertelność w ciągu roku od złamania wynosi do 24 procent.
  • Stałej opieki ze strony osób drugich – wymaga 40-50% tych, którzy przeżyli.

Osteoporoza jest znacznie częstszą chorobą niż wiele innych, o których stale jest głośno w środkach masowego przekazu.

  • Złamania szyjki kości udowej są częstsze niż nowotwory piersi.
  • Złamania trzonów kręgów powodują zmniejszenie wzrostu, deformacje kręgosłupa i przewlekłe bóle.
  • Ryzyko złamania szyjki kości udowej, kręgosłupa lub przedramienia wynosi około 40% i jest podobne jak chorób układu sercowo-krążeniowego.
  • Kobiety po 45. roku życia z powodu osteoporozy spędzają w szpitalach więcej dni niż z powodu wielu innych chorób, wliczając w to cukrzycę, zawały serca i raka piersi.

Dlatego napisałem poradnik „Jak leczyć osteoporozę” – gdzie w jasny i prosty sposób wyjaśniam wszystkie metody leczenia osteoporozy. Opisuję w nim sposoby i zasady stosowania różnych substancji wspomagających leczenie osteoporozy. Uwzględniłem przy tym najnowsze odkrycia, oraz mało znane lub wręcz dotychczas nie stosowane w leczeniu tej choroby metody.
Poradnik ten dostarcza dużo wiedzy i praktycznych wskazówek przydatnych zarówno dla chorych oraz ich rodzin, a także dla lekarzy rodzinnych i specjalistów z innych dziedzin medycyny. Napisany jest prostym językiem, bez zbędnej filozofii i trudnych medycznych terminów. Umożliwia chorym szybkie zorientowanie się w zasadach leczenia i odpowiada na pytanie, czy nie powinno się skorygować aktualnej terapii, aby osiągnąć sukces, jakim jest wyleczenie osteoporozy. Podkreślam, że wbrew obiegowym opiniom osteoporoza jest chorobą całkowicie uleczalną.
Zaraz po zdiagnozowaniu osteoporozy koniecznie trzeba oznaczyć poziom wapnia i fosforu we krwi oraz wydalanie dobowe wapnia i fosforu, a także odrobaczyć organizm. Warto również oznaczyć poziom witaminy D. Ponieważ mieszkańcy naszego kraju mają znaczny jej niedobór (ok. 95% populacji), a chorzy z osteoporozą zazwyczaj jeszcze większy, to można rozpocząć od razu jej uzupełnianie i wykonać badanie poziomu witaminy D dopiero po 6 - 8 tygodniach leczenia.

Poniżej w skrócie kilka ważnych informacji:

  1. Przy niedoborze witaminy D wymagane jest jej przyjmowanie w dawce od 4,000 do 8,000 j.m. dziennie w zależności od wagi i innych chorób
  2. Zalecane jest przyjmowanie wapnia u osób dorosłych w dawce 1000 mg dziennie do 65 roku życia i 1500 mg powyżej 65 lat. Nie powinno przyjmować się jednorazowo więcej niż 500 mg wapnia. Tak więc przyjmujemy wapń 2 – 3 razy dziennie po 500 mg
  3. Bez krzemu, witaminy K2MK7, magnezu, boru i siarki odbudowa kości przebiega bardzo wolno
  4. Same leki „leczące osteoporozę” bez zapewnienia odpowiedniej ilości budulca nie zapewniają odpowiednich efektów.

Polecam dokładną lekturę poradnika i stosowanie się w miarę możliwości do jak największej liczby zaleceń.

Sterydy - fakty i mity

Skuteczność leczenia zależy od czasu i dawki leku/leków leczących. Choroby reumatologiczne należą do chorób przewlekłych, tzn. takich w których wymagany jest dłuższy okres, nawet wieloletni, przyjmowania leków.

W sytuacji, gdy choroba powoduje silne bóle, ogranicza sprawność i aktywność życiową, każdy chory chciałby od razu otrzymać lek dający natychmiastową poprawę. Taki szybki efekt w leczeniu większości chorób reumatycznych dają sterydy.

Leki często przepisywane zbyt łatwo i niepotrzebnie w Polsce, a powszechnie uważane, w krajach wysokorozwiniętych, za ostateczność w leczeniu przewlekłych chorób reumatologicznych, a w szczególności w reumatoidalnym zapaleniu stawów.

Objawy uboczne po sterydach:

  1. Osteopenia lub osteoporoza
  2. Otyłość
  3. Cukrzyca
  4. Osłabienie mięśni, utrata masy mięśniowej.
  5. Nadciśnienie tętnicze.
  6. Zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej - zatrzymanie sodu i płynów, utrata potasu.
  7. Owrzodzenia żołądka, krwawienia z przewodu pokarmowego, perforacje jelita.
  8. Zapalenie trzustki, wzdęcia, problemy z trawieniem.
  9. Zmiany skórne: rozstępy, trądzik, utrudnienie gojenia się ran, nadmierne pocenie.
  10. Złe samopoczucie, zaburzenia snu, zmiany nastroju, rzadko psychoza.
  11. oraz wiele innych...

Uwaga:

Nawet niewielka dawka sterydów (np. 5mg Encortonu lub 4mg Metypredu) przyjmowana przez 3 miesiące lub dłużej może doprowadzić do rozwoju osteoporozy.
Jeszcze kilkanaście lat temu uważano, że dawka Encortonu 7,5mg dziennie jest bezpieczna. Późniejsze badania obniżyły tę granicę do 5mg, a ostatnie wykazały, że nawet dawka 2,5mg Encortonu dziennie nie jest dawką bezpieczną. Taka mała dawka może po 3 miesiącach stosowania wywołać osteoporozę, która później postępuje pomimo zaprzestania leczenia sterydami. Tak więc nie ma bezpiecznej (nieszkodliwej) dawki sterydów w leczeniu RZS-u. Leczenie sterydami wielokrotnie zwiększa ryzyko wystąpienia osteoporozy.

Wpływ leczenia sterydami na ryzyko złamań:

  • ryzyko złamań biodra większe o 80%
  • u mężczyzn ryzyko złamań kręgów większe o 130%
  • ryzyko większe o 55% u przyjmujących sterydy w dawce do 2,5 mg/dzień, większe o 400% gdy dawka wynosi 7,5 mg/dzień lub więcej
  • po odstawieniu sterydów ryzyko złamań zmniejsza się z 55% do 25% po pierwszym roku, ale po 4 latach jest ono nadal większe o 20%
  • złamania u chorych leczonych sterydami są częstsze przy tej samej gęstości kości z powodu zaburzenia jej jakości.
  • w osteoporozie pierwotnej obniżenie gęstości kości o 1 odchylenie standardowe (wskaźnik T -1,0) zwiększa ryzyko złamań 2 razy, a przy leczeniu sterydami 6 razy.

Jedyną zaletą sterydów w leczeniu zapaleń stawów i wielu innych chorób reumatologicznych jest ich szybkie, a czasem wręcz „cudowne” działanie powodujące ustąpienie objawów choroby lub duże ich złagodzenie w bardzo krótkim czasie.

Dlatego też sterydy dodajemy do leków leczących w ostrych stanach zapalnych. Stosujemy je jako początkowe leczenie krótkoterminowe lub jako terapię pomostową przy zmianie leków leczących. Powinno się je odstawić tak szybko, jak tylko jest to możliwe. Lepszą metodą od przyjmowania tabletek jest podanie jednorazowo domięśniowo Depo-Medrolu lub Kenalogu w dawce 120mg. Tylko osobom bardzo drobnym dajemy mniejszą dawkę (80mg). W UK sterydy doustnie są czasem przepisywane w leczeniu RZS na okres 3–6 tygodni, ale nie na stałe. Przyjmowanie sterydów codziennie, przez miesiące lub lata świadczy o złym doborze leków leczących zapalenie stawów.

W praktyce oznacza to, że jeżeli musimy z powodu aktywności choroby przyjmować sterydy powyżej 3 miesięcy, to leki, które przyjmujemy aktualnie, nie hamują choroby i należy zmienić sposób leczenia.
Większość polskich pacjentów nie przyjmuje w trakcie leczenia sterydami leków zapobiegających osteoporozie – co jest dużym błędem. Natomiast wśród tych co suplementują wapń i witaminę D wielu zażywa zbyt małe dawki, aby takie postępowanie było skuteczne. Na dodatek powszechny jest wśród pacjentów i lekarzy mit, że w lecie nie powinno się przyjmować witaminy D.
Aby ograniczyć ryzyko rozwoju osteoporozy, która częściej występuje u chorych leczonych sterydami, należy codziennie przyjmować od 500mg do 1000mg wapnia i co najmniej 1000 j.m. witaminy D.
Podana powyżej dawka witaminy D (1000 j.m.) jest dawką minimalną i dotyczy tylko chorych z prawidłowym jej poziomem we krwi. Niestety ale prawie 95% mieszkańców naszego kraju ma niedobór witaminy D i stąd zalecane dawki wynoszą od 2,000 do 4,000j.m. dziennie.

Oczywiście, bardzo ważne jest, aby wykorzystać wszelkie możliwości zahamowania postępu choroby jak najszybciej. Uszkodzenia w stawach i ścięgnach występujące w przebiegu zapaleń stawów są często nieodwracalne. Wielu chorych, po ustąpieniu choroby, ma dolegliwości typowo mechaniczne z powodu ubytków w chrząstkach, kościach, ścięgnach lub spowodowane zniekształceniami czy też usztywnieniami stawów. Dlatego też nie rezygnujemy ze stosowania sterydów u wszystkich chorych. Ważne jest, aby czas ich stosowania był naprawdę krótki, dawka jak najmniejsza i aby można było z nich zrezygnować jak najszybciej.

Sterydy stosujemy w zapaleniu stawów na kilka różnych sposobów:

  • Iniekcje dostawowe lub okołostawowe oraz do pochewek ścięgien i kaletek maziowych, gdy występuje w nich stan zapalny, a także w okolicę uwięźniętych nerwów.
  • Iniekcje domięśniowe przy zaostrzeniach zapalenia lub konieczności zmiany leku leczącego – jako terapia pomostowa.
  • W tabletkach jako krótkie wstawki w okresach zaostrzeń choroby lub w ciąży. Rzadko w przewlekłym leczeniu, ze względu na objawy uboczne.
  • Przy bardzo dużej aktywności choroby we wlewach dożylnych (ostry początek lub gwałtowne zaostrzenie zapalenia stawów)

Terapia pomostowa.

Gdy musimy odstawić lek z powodu nasilonych objawów ubocznych lub alergii i rozpoczynamy leczenie nowym lekiem, to należy pamiętać, że ten nowy zacznie działać dopiero za około 3 miesiące. Może się także okazać, że nowy lek nie pomaga nam wcale. Aby zapobiec zwiększeniu się aktywności choroby w tym czasie, zazwyczaj podajemy choremu Depo-Medrol lub Kenalog w dawce 120 mg jednorazowo domięśniowo, rzadko sterydy w tabletkach. Stąd nazwa – terapia pomostowa, czyli jakby most łączący poprzednie leczenie z następnym.

Stałe, regularne domięśniowe iniekcje sterydowe powodują takie same skutki uboczne jak przyjmowanie leku w tabletkach. Najgorszą opcją są regularne iniekcje domięśniowe Diprofosu, który powoduje większe szkody w organizmie niż Depo-Medrol.
Większość reumatologów brytyjskich nigdy nie przepisuje chorym z zapaleniem stawów sterydów doustnie. Niekiedy zamiast zastrzyku z Depo-Medrolu chorzy otrzymują na okres kilku tygodni sterydy w tabletkach, w dawkach malejących, ale sprzyja to nadużywaniu tych leków. Zazwyczaj są to wstawki na okres od 3 do maksymalnie 6 tygodni. Oczywiście sterydy pozwalają bardzo szybko uzyskać „wspaniały” efekt w postaci zmniejszenia bólów i obrzęków, ale podawane przez dłuższy czas powodują więcej szkód niż dają pożytku.

Przed rozpoczęciem leczenia sterydami, gdy zakładamy, że leczenie potrwa dłużej niż kilka tygodni, należy wykonać badanie gęstości kości celem wykluczenia osteoporozy lub osteopenii. W przypadku kontynuowania tej terapii przez dłuższy czas należy powtarzać to badanie co rok.
Dodatkowo należy pamiętać o konieczności wykonywania regularnych ćwiczeń i stosowania odpowiedniej diety, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju osteoporozy.

Gdy dostajesz sterydy musisz pamiętać, że nie można ich przestać przyjmować z dnia na dzień. Jeżeli mimo ich przyjmowania nadal masz aktywną chorobę, najpierw należy zwiększyć dawkę leku leczącego, a dopiero po osiągnięciu remisji stopniowo zmniejszać dawkę sterydów. Zarówno nagłe zaprzestanie ich przyjmowania, jak też zbyt szybkie zmniejszenie dawki, może doprowadzić do gwałtownego nasilenia objawów choroby. Jeżeli zapalenie stawów jest w miarę dobrze kontrolowane lub w remisji sterydy zmniejsza się bardzo wolno. Im dłużej były stosowane tym wolniej należy je odstawiać.

Sterydy doustne w leczeniu przewlekłym w UK otrzymują jedynie chorzy, którzy wypróbowali wcześniej wszystkie inne leki i nie mogli ich zażywać z różnych przyczyn. Takie leczenie traktuje się, jako ostateczność. Pracując w UK przez ponad 6 lat spotkałem tylko jedną pacjentkę, która nie mogła przyjmować żadnych innych leków leczących reumatoidalne zapalenie stawów i przyjmowała sterydy na stałe. Niestety w Polsce przyjmuje je większość chorych z zapaleniem stawów najczęściej bez żadnego uzasadnienia. Jak już wspomniałem ich podanie bardzo szybko daje złagodzenie objawów choroby, ale jest to działanie zazwyczaj doraźne. Przy dużej aktywności zapalenia stawów od początku zbyt słabe, aby ulżyć choremu w cierpieniu, a przy łagodniejszym przebiegu daje złudne poczucie dobrego leczenia. Poważne zaburzenia po sterydach pojawiają się w różnym czasie w zależności od stanu zdrowia chorego, ale wcześniej lub później szkodliwe działania przewyższają korzystne efekty jakie możemy uzyskać dzięki tym lekom.

Do sterydów organizm szybko się przyzwyczaja i przy próbie ich odstawienia gwałtownie zaostrzają się objawy choroby. Jest to skutkiem tego, że każdy steryd jest lekiem hormonalnym, który przy przewlekłym stosowaniu upośledza produkcję naturalnych sterydów i uzależnia organizm od ich dostaw z zewnątrz. Przy próbie
szybkiego ograniczania ich ilości dochodzi do poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu i gwałtownego nasilenia objawów choroby.

Iniekcje dostawowe - przy procesie zapalnym obejmującym 1 lub kilka stawów możemy szybko uzyskać wyraźną poprawę podając steryd dostawowo. Dzięki temu chory może kontynuować ćwiczenia, zapobiegamy rozwojowi przykurczów i ograniczamy ból bez konieczności czekania przez kilka miesięcy na efekt po zwiększeniu dawki leku leczącego.
Skuteczność takiego zabiegu zależy od aktywności choroby. Oczywiście tego typu postępowanie nie może zastąpić prawidłowego leczenia, a działanie sterydu ogranicza się zazwyczaj do pojedynczego stawu. Wielokrotne iniekcje do tych samych stawów są szkodliwe i niebezpieczne.

Dla wielu chorych wydaje się niezrozumiałe, dlaczego odstawienie sterydów jest tak trudne, a czasem wydaje się wręcz niemożliwe.
Przyczyną jest oszczędność organizmu, który dostając za darmo sterydy hamuje produkcję swoich. Konieczność „powrotu do pracy” czyli zwiększenia wytwarzania naturalnych sterydów wymaga dużo czasu. Na dodatek organizm nie zna się na naszym kalendarzu i nie rozumie, że mamy plan zmniejszania sterydów co tydzień lub co miesiąc. Zbyt szybkie ograniczanie dowozu sztucznego hormonu, który zastępował naturalny powoduje jego niedobory i zaburzenia w pracy całego organizmu.
Jeżeli zmniejszamy dawkę sterydu z 25 mg na 20 mg to ubytek odczuwalny przez nasz organizm wynosi 20%. Natomiast gdy zmniejszamy dawkę z 10 mg na 5 mg to mimo iż redukcja dawki wynosi 5 mg, to dla naszego organizmu ubytek dostarczanych sterydów wynosi 50%.

Powoduje to ogromne zaburzenia w jego funkcjonowaniu. Nawet mniejsze dawki redukowane zbyt szybko wywołują podobny efekt. Prawidłowo powinniśmy zmniejszać dawki sterydów w systemie 6-cio tygodniowym, bo tak funkcjonuje nasz organizm. W załącznikach umieściłem tabelki jak redukować różne leki sterydowe. Tak powolne zmniejszanie ich dawek ma sens pod warunkiem, że choroba jest zahamowana przez leki leczące. Zmniejszanie dawek sterydów przy aktywnym zapaleniu stawów oznacza tylko jedno – za chwilę wszystkie objawy wyraźnie się nasilą. Po każdym 6-cio tygodniowym etapie redukcji sterydów należy odczekać 4 – 6 tygodni aby mieć
pewność, że organizm poradził sobie ze stratą „darmowych” sterydów czyli zwiększył odpowiednio produkcję własnych.
Próby zmniejszania dawek wg założonego wcześniej planu (na siłę), zawsze źle się kończą. Zmniejszanie dawek musi uwzględniać aktualne możliwości organizmu i inne stosowane aktualnie leki leczące.
Chciałbym tu podkreślić, że ocena aktywności choroby, dopóki przyjmujemy sterydy jest fikcją. Remisję choroby możemy uznać za fakt dopiero wtedy gdy nie mamy żadnych objawów choroby i nie przyjmujemy sterydów.
Im dłużej przyjmujemy sterydy tym trudniej je się odstawia. Dlatego czasem trzeba redukować ich dawki wolniej niż zalecam to w dostępnych na stronie tabelkach.

 

Zalecenia w osteoporozie

  1. Najważniejsze to badanie wydalania dobowego wapnia i fosforu z moczem!
  2. Uzupełnienie witaminy D – dawki od 4000 do 8000j.m. dziennie. Może być zmniejszona dopiero po osiągnięciu poziomu witaminy D we krwi w granicach 45 – 50 ng/ml. Konieczna całoroczna suplementacja w dawkach 1000 – 2000 j.m. przy prawidłowym poziomie witaminy D we krwi.
  3. Witamina K2 MK7 – całoroczna suplementacja minimum 1 tabletka dziennie.
  4. Wapń w ilości 1000 mg dziennie do 65 roku życia, a dla osób starszych 1500 mg dziennie.
  5. Słońce – zalecane naświetlanie kończyn górnych i dolnych lub tułowia minimum 15 – 20 minut dziennie. Lepiej 2 x dziennie po 10 minut.
  6. Ruch – ćwiczenia obciążające kości i poprawiające ogólną sprawność
  7. Dieta bogata w wapń, witaminy D i K2 MK7, magnez, mikroelementy
  8. Krzem – picie przez co najmniej 6 miesięcy ziemi okrzemkowej – polecam Diatonat Human
  9. Bor – picie przez co najmniej 3 miesiące
  10. Kuracja przeciwpasożytnicza
  11. Usuwanie z organizmu metali ciężkich – jodek potasu lub siarka organiczna
  12. Osteogenon 2x 1 tabl.
  13. Leki zwiększające gęstość kości dopiero po uzupełnieniu niedoborów witaminy D, K2MK7 i wapnia: alendronian, risendronian, ibandronian lub denosumab. Tu decyduje lekarz jaki lek jest najlepszy dla konkretnego pacjenta.

Każdemu choremu z osteoporozą polecam mój poradnik, pt. Jak leczyć osteoporozę.

Bardzo ważne jest dobre zrozumienie przyczyn choroby i metod jej leczenia. Osteoporoza jest chorobą uleczalną i czas potrzebny do jej wyleczenia zależy tylko od uwzględnienia jak największej ilości szkodliwych czynników oraz koniecznych do odbudowy kości składników.

 

Zachęcam do zapoznania się z opinią z internetu:

Poradnik jak leczyć osteoporozę bardzo ułatwia zrozumienie istoty choroby i zasad jej leczenia. Zawiera bardzo dużo ważnych informacji. Autor podpowiada jak stosować inne środki, o których nie uzyskamy informacji od większości lekarzy. Opisuje krok po kroku co i jak należy robić aby się wyleczyć, a nie tylko biegać po aptekach i przyjmować coraz to nowsze leki. Autor ujmuje w całość różne metody leczenia i pokazuje jak można je łączyć ze sobą. Jest to poradnik wyjątkowy i w sposób wydawałoby się, że wręcz niemożliwy wykłada
jasno i prosto wszystkie tajniki leczenia osteoporozy. Jest to szczególnie ważne ze względu na ogromną ilość informacji w internecie i
reklamach, dzięki którym firmy sprzedające leki, suplementy i witaminy wciskają nam swoje produkty bez względu na to czy one nam pomogą czy też nie. Dla tych osób, które czytały już poradnik doktora „Jak leczyć reumatoidalne zapalenie stawów” nie będzie zaskoczeniem sposób w jaki Autor opisuje szczegółowo zasady postępowania i leczenie tej choroby. Czytając już drugi poradnik doktora mam wrażenie, że otrzymałam coś na podobieństwo „książki kucharskiej” gdzie mam wszelkie wskazówki jak najszybciej i najskuteczniej pozbyć się osteoporozy. Ten poradnik powinien mieć każdy chory z osteoporozą, a przeczytać go powinni zarówno chorzy, ich rodziny jak i lekarze wszystkich specjalności.

 

 

Poradniki

Darowizny

Bardzo dziękuję za odwiedzenie mojej strony. Jeżeli chcesz wesprzeć finansowo ten projekt, to tu możesz przekazać niewielką kwotę na dalszy rozwój strony i badania nad nowymi metodami leczenia chorób reumatycznych.

Pozdrawiam serdecznie,
J. Niebrzydowski

 13 1160 2202 0000 0003 2399 3568